Một số định hướng công tác xây dựng mô hình Khuyến nông giai đoạn 2026 - 2030
- Thứ hai - 18/08/2025 05:32
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Giai đoạn 2021-2025, Trung tâm Khuyến nông Nghệ An đã thực hiện được 84 dạng mô hình khuyến nông, trong đó lĩnh vực trồng trọt 34 dạng mô hình; chăn nuôi 19 dạng mô hình; lâm nghiệp 4 dạng mô hình; thủy sản 17 dạng mô hình và chương trình đặc thù 10 dạng mô hình. Tổng kinh phí thực hiện là 13.775 triệu đồng. Các mô hình khuyến nông đã phát huy hiệu quả trên địa bàn Nghệ An, ngày càng được nhân rộng, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nông dân.
Mô hình khuyến nông đã góp phần chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, công nghệ cao, công nghệ số vào sản xuất
Để phát huy hiệu quả của công tác xây dựng mô hình thì việc xác định nội dung để đưa vào xây dựng mô hình có vai trò quan trọng, quyết định thành công của mô hình. Ngoài ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, các quy trình sản xuất mới thì Trung tâm khuyến nông xác định ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số vào sản xuất là chìa khoá then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm. Do đó, đã tổ chức thực hiện được 08 mô hình ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới về phân bón, công nghệ tưới tiết kiệm cho cây trồng và sản xuất nông nghiệp hữu cơ; 04 mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô trang trại, nông hộ có kiểm soát dịch bệnh bảo vệ môi trường sinh thái gắn với liên kết sản xuất, chế biến và thị trường; 03 mô hình ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số nuôi một số đối tượng thủy sản mặn lợ, điển hình như ứng dụng công nghệ số trong xây dựng mô hình “Chăn nuôi gà thương phẩm theo tiêu chuẩn VietGAHP, ứng dụng công nghệ Blockchain” năm 2024; mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ số hoá theo tiêu chuẩn VietGAP. Các mô hình ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, mô hình trong nhà màng đối với một số cây trồng... Từ kết quả các mô hình, Trung tâm Khuyến nông đã tổ chức các cuộc hội thảo tuyên truyền nhân rộng, kết hợp với thực hiện các chuyên đề, phóng sự trên truyền hình tỉnh, các bài viết đăng trên tập san Khuyến nông, báo Nghệ An, báo điện tử ở trung ương và địa phương…. Để đưa thông tin đến cho bà con nông dân, người sản xuất. Hoạt động xây dựng mô hình khuyến nông đã góp phần tạo ra phong trào ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ cao, công nghệ số trong nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Mặc dù có những thành công nhất định, nhưng công tác xây dựng mô hình khuyến nông cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế như: Chưa có nhiều mô hình mang tính đột phá, vượt trội, còn nhỏ lẻ; Chưa xây dựng được nhiều dạng mô hình áp dụng công nghệ cao, sản xuất hướng hữu cơ, quy mô lớn; Nhiều mô hình triển khai thực hiện đạt kết quả tốt nhưng tỷ lệ nhân rộng mô hình ra diện rộng thấp, lan toả chậm…. Giai đoạn 2026-2030, công tác xây dựng mô hình được dự báo có những thách thức không nhỏ ảnh hưởng đến công tác xây dựng và nhân rộng mô hình khuyến nông đòi hỏi cần có các giải pháp phù hợp.
Thứ nhất: Biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến phức tạp và khó lường, tác động ngày càng rõ nét đến hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung và công tác xây dựng mô hình khuyến nông nói riêng. Các hiện tượng như hạn hán, lũ lụt, rét đậm, rét hại.. ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải có những nghiên cứu mới về kỹ thuật canh tác mới, giống mới, quy trình mới để thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong khi đó các hoạt động nghiên cứu chuyển giao kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện khí hậu thời tiết đang còn hạn chế. Đây chính là đầu vào của công tác chuyển giao của khuyến nông, trong đó có công tác xây dựng mô hình.
Thứ hai: Người tiêu dùng trong nước và quốc tế ngày càng yêu cầu sản phẩm nông nghiệp an toàn, có chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ… Điều này tác động rất lớn đến việc điều chỉnh các hoạt động sản xuất ở trình độ cao hơn, khả năng kiểm soát tốt hơn về các hoạt động sản xuất, truy xuất nguồn gốc.
Thứ ba: Lực lượng lao động trong nông nghiệp của tỉnh ngày càng già hoá, tính bảo thủ cao, khả năng tiếp thu chậm… khó khăn cho công tác chuyển giao các tiến bộ mới, công nghệ cao, công nghệ số.
Thứ tư: Giá cả vật tư biến động theo xu hướng tăng, trong khi sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, khó ứng dụng cơ giới hoá dẫn đến chi phí cao, khó cạnh tranh với thị trường.
Thứ năm: Công nghệ ngày càng phát triển, nhất là trí tuệ nhân tạo AI là vấn đề hết sức khó khăn so với trình độ năng lực của cán bộ làm công tác khuyến nông trong chuyển giao khoa học công nghệ hiện nay.
Để phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp cũng như định phướng phát triển nông nghiệp của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, công tác xây dựng mô hình khuyến nông cần tập trung vào một số nội dung theo thứ tự ưu tiên sau đây:
Thứ nhất: Cần phải xây dựng một số mô hình khuyến nông có tính trọng tâm trọng điểm, có tính chủ đạo, trong đó ưu tiên gắn với đề án phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực của tỉnh để tạo thành vùng nguyên liệu hàng hoá, thuận lợi cho liên kết tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị nông sản. Mô hình trọng điểm cũng chính là nơi tham quan, học tập của địa phương và của tỉnh.
Thứ hai: Mô hình phải gắn với việc phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững. Trong đó tập trung xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.
Thứ ba: Mô hình sản xuất đảm bảo an toàn thực phẩm gắn với sản xuất minh bạch và có trách nhiệm. Đó chính là áp dụng sản xuất thực hành nông nghiệp tốt(GAP) có truy xuất nguồn gốc.
Thứ tư: Mô hình sản xuất các loại cây con bản địa, đặc sản của các vùng miền, trong đó ưu tiên cho các loại cây con đặc sản vùng miền núi, hướng đến xây dựng vùng sản xuất lớn, hàng hoá làm cơ sở cho liên kết tiêu thụ sản phẩm, nhằm tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho bà con vùng miền núi, nhất là cho đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Thứ năm: Cần lồng ghép các nội dung, kế hoạch năm sau với nhân rộng mô hình như gắn với tập huấn, đào tạo ngoài mô hình, xây dựng chuyên đề truyền thanh, truyền hình… với nhân rộng mô hình.
Thứ sáu: Tăng cường ứng dụng công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp, trong đó xây dựng các mô hình sử dụng công nghệ số như Blockchain, công nghệ IoT (Internet vạn vật), máy bay không người lái (drone)… Nhất là cần sử dụng công nghệ AI hỗ trợ cho công tác nhân rộng mô hình thông qua xây dựng các kênh truyền thông sử dụng công nghệ AI. Góp phần thực hiện thành công Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Để phát huy hiệu quả của công tác xây dựng mô hình thì việc xác định nội dung để đưa vào xây dựng mô hình có vai trò quan trọng, quyết định thành công của mô hình. Ngoài ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, các quy trình sản xuất mới thì Trung tâm khuyến nông xác định ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số vào sản xuất là chìa khoá then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm. Do đó, đã tổ chức thực hiện được 08 mô hình ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới về phân bón, công nghệ tưới tiết kiệm cho cây trồng và sản xuất nông nghiệp hữu cơ; 04 mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô trang trại, nông hộ có kiểm soát dịch bệnh bảo vệ môi trường sinh thái gắn với liên kết sản xuất, chế biến và thị trường; 03 mô hình ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số nuôi một số đối tượng thủy sản mặn lợ, điển hình như ứng dụng công nghệ số trong xây dựng mô hình “Chăn nuôi gà thương phẩm theo tiêu chuẩn VietGAHP, ứng dụng công nghệ Blockchain” năm 2024; mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng công nghệ số hoá theo tiêu chuẩn VietGAP. Các mô hình ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, mô hình trong nhà màng đối với một số cây trồng... Từ kết quả các mô hình, Trung tâm Khuyến nông đã tổ chức các cuộc hội thảo tuyên truyền nhân rộng, kết hợp với thực hiện các chuyên đề, phóng sự trên truyền hình tỉnh, các bài viết đăng trên tập san Khuyến nông, báo Nghệ An, báo điện tử ở trung ương và địa phương…. Để đưa thông tin đến cho bà con nông dân, người sản xuất. Hoạt động xây dựng mô hình khuyến nông đã góp phần tạo ra phong trào ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ cao, công nghệ số trong nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Mô hình ứng dụng công nghệ chiếu sáng bằng đèn Led trong trồng thâm canh hoa Cúc vụ Đông 2024 tại xã Nghi Liên, thành phố Vinh
Thách thức của công tác xây dựng mô hình khuyến nông giai đoạn 2026-2030Mặc dù có những thành công nhất định, nhưng công tác xây dựng mô hình khuyến nông cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế như: Chưa có nhiều mô hình mang tính đột phá, vượt trội, còn nhỏ lẻ; Chưa xây dựng được nhiều dạng mô hình áp dụng công nghệ cao, sản xuất hướng hữu cơ, quy mô lớn; Nhiều mô hình triển khai thực hiện đạt kết quả tốt nhưng tỷ lệ nhân rộng mô hình ra diện rộng thấp, lan toả chậm…. Giai đoạn 2026-2030, công tác xây dựng mô hình được dự báo có những thách thức không nhỏ ảnh hưởng đến công tác xây dựng và nhân rộng mô hình khuyến nông đòi hỏi cần có các giải pháp phù hợp.
Thứ nhất: Biến đổi khí hậu và thiên tai diễn biến phức tạp và khó lường, tác động ngày càng rõ nét đến hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung và công tác xây dựng mô hình khuyến nông nói riêng. Các hiện tượng như hạn hán, lũ lụt, rét đậm, rét hại.. ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp đòi hỏi phải có những nghiên cứu mới về kỹ thuật canh tác mới, giống mới, quy trình mới để thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong khi đó các hoạt động nghiên cứu chuyển giao kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện khí hậu thời tiết đang còn hạn chế. Đây chính là đầu vào của công tác chuyển giao của khuyến nông, trong đó có công tác xây dựng mô hình.
Thứ hai: Người tiêu dùng trong nước và quốc tế ngày càng yêu cầu sản phẩm nông nghiệp an toàn, có chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ… Điều này tác động rất lớn đến việc điều chỉnh các hoạt động sản xuất ở trình độ cao hơn, khả năng kiểm soát tốt hơn về các hoạt động sản xuất, truy xuất nguồn gốc.
Thứ ba: Lực lượng lao động trong nông nghiệp của tỉnh ngày càng già hoá, tính bảo thủ cao, khả năng tiếp thu chậm… khó khăn cho công tác chuyển giao các tiến bộ mới, công nghệ cao, công nghệ số.
Thứ tư: Giá cả vật tư biến động theo xu hướng tăng, trong khi sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, khó ứng dụng cơ giới hoá dẫn đến chi phí cao, khó cạnh tranh với thị trường.
Thứ năm: Công nghệ ngày càng phát triển, nhất là trí tuệ nhân tạo AI là vấn đề hết sức khó khăn so với trình độ năng lực của cán bộ làm công tác khuyến nông trong chuyển giao khoa học công nghệ hiện nay.
Mô hình chăn nuôi gà thương phẩm theo tiêu chuẩn VietGAHP, ứng dụng công nghệ Blockchain
Một số định hướng trong công tác xây dựng mô hình khuyến nông của Nghệ An thời gian tớiĐể phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp cũng như định phướng phát triển nông nghiệp của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, công tác xây dựng mô hình khuyến nông cần tập trung vào một số nội dung theo thứ tự ưu tiên sau đây:
Thứ nhất: Cần phải xây dựng một số mô hình khuyến nông có tính trọng tâm trọng điểm, có tính chủ đạo, trong đó ưu tiên gắn với đề án phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực của tỉnh để tạo thành vùng nguyên liệu hàng hoá, thuận lợi cho liên kết tiêu thụ sản phẩm, nâng cao giá trị nông sản. Mô hình trọng điểm cũng chính là nơi tham quan, học tập của địa phương và của tỉnh.
Thứ hai: Mô hình phải gắn với việc phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững. Trong đó tập trung xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.
Thứ ba: Mô hình sản xuất đảm bảo an toàn thực phẩm gắn với sản xuất minh bạch và có trách nhiệm. Đó chính là áp dụng sản xuất thực hành nông nghiệp tốt(GAP) có truy xuất nguồn gốc.
Thứ tư: Mô hình sản xuất các loại cây con bản địa, đặc sản của các vùng miền, trong đó ưu tiên cho các loại cây con đặc sản vùng miền núi, hướng đến xây dựng vùng sản xuất lớn, hàng hoá làm cơ sở cho liên kết tiêu thụ sản phẩm, nhằm tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho bà con vùng miền núi, nhất là cho đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Thứ năm: Cần lồng ghép các nội dung, kế hoạch năm sau với nhân rộng mô hình như gắn với tập huấn, đào tạo ngoài mô hình, xây dựng chuyên đề truyền thanh, truyền hình… với nhân rộng mô hình.
Thứ sáu: Tăng cường ứng dụng công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp, trong đó xây dựng các mô hình sử dụng công nghệ số như Blockchain, công nghệ IoT (Internet vạn vật), máy bay không người lái (drone)… Nhất là cần sử dụng công nghệ AI hỗ trợ cho công tác nhân rộng mô hình thông qua xây dựng các kênh truyền thông sử dụng công nghệ AI. Góp phần thực hiện thành công Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nguyễn Hồng Giang - Trung tâm KN - nguồn TSKN